w w w.h u m i x v n. c o m  - Nhịp cầu giữa nhà nông và các nhà khoa học trong lĩnh vực nông nghiệp - w w w.h u m i x v n. c o m
English  
 

Kỹ thuật canh tác


Kỹ thuật trồng và chăm sóc Cây Nhãn

 

 

Từ " Sổ tay CAQ Miền Trung và Miền Đông",
Viện NC Cây Ăn Quả Miền Nam.

 I.  YÊU CẦU SINH THÁI  :

1.     Nhiệt độ: Bình quân hàng năm 21-27oC thích hợp cho cây sinh trưởng và phát triển.

2.     Lượng mưa: Thích hợp hàng năm khoảng 1.300-1.600mm.

3.     Ánh sáng: Nhãn cần nhiều ánh sáng, thoáng. Ánh sáng chiếu được vào bên trong tán giúp cây phát triển và thường sai trái, ánh sáng còn giúp đậu trái, vỏ bóng và vị ngọt, ngon.

4.     Nước: Nhãn là cây ưa ẩm nhưng không chịu úng và rất nhạy cảm với việc ngập nước kéo dài. Ngược lại, nếu gặp khô hạn trong thời gian dài sẽ làm cho cây sinh trưởng chậm, ra hoa và đậu trái khó khăn.

5.     Đất đai: Đất cát pha thịt, đất đỏ, đất phù sa có thành phần cơ giới nhẹ thích hợp cho việc trồng nhãn hơn các loại đất khác. Cây nhãn sinh trưởng tốt trong điều kiện đất thoát nước, tơi xốp, pH nước khoảng 5,5-6,5.

II. NHÂN GIỐNG, TIÊU CHUẨN CÂY GIỐNG  TỐT VÀ NHỮNG GIỐNG PHỔ BIẾN HIỆN NAY:

1.   Nhân giống:

a.     Chiết cành:

Đây là phương pháp nhân giống phổ biến nhất đối với nhãn, thời điểm chiết tốt nhất là vào đầu mùa mưa. Chọn cành chiết trên cây mẹ có năng suất cao, phẩm chất tốt, sinh trưởng tốt, không nhiễm sâu bệnh hại quan trọng. Vật liệu bó bầu có thể là rễ lục bình, bột xơ dừa. Khoảng 1,5-2 tháng sau khi bó bầu sẽ ra rễ, khi rễ thứ cấp ra đều và chuyển sang màu vàng lợt thì cắt xuống giâm đến khi cây ra được một đợt đọt và bắt đầu già thì có thể đem trồng.

b.     Ghép mắt:

Phương pháp này được áp dụng trong trường hợp cần thay đổi giống nhanh từ giống nhãn có phẩm chất kém sang giống có năng suất cao và phẩm chất tốt. Từ các gốc nhãn có sẵn, sẽ ghép giống cần ghép vào. Trường hợp này thường áp dụng kiểu ghép chữ U hoặc chữ H. Dùng dây PE quấn kín mối ghép, sau 2-3 tuần tháo dây ra, khoảng năm ngày sau tiến hành cắt ngọn gốc ghép.

2.  Tiêu chuẩn cây giống tốt:

Thân cây thẳng, vững chắc. Chiều cao cây giống từ 80cm trở lên (đối với cây ghép), từ 60cm trở lên (đối với cây chiết). Đường kính cành giống từ 1,0-1,2cm (đo cách vết ghép khoảng 2cm về phía trên đối với cây ghép); từ 0,8cm trở lên (đo cách mặt giá thể bầu ươm 10cm đối với cây chiết). Có 1-2 đợt lộc mới sinh ra sau ghép hoặc chiết. Số lá trên thân chính hiện diện đầy đủ từ vị trí chiều cao cây đến ngọn. Lá đã trưởng thành, xanh tốt và có hình dạng, kích thước đặc trưng của giống.

3.     Những giống phổ biến hiện nay:

a.     Giống nhãn Xuồng cơm vàng:

Đây là giống có nhiều triển vọng. Khả năng sinh trưởng khá. Cây 15-20 năm tuổi có năng suất trung bình 100-140kg/cây/năm. Quả trên chùm to đều, trọng lượng quả trung bình 16-25g. Thịt quả có màu trắng hanh vàng, dầy thịt 5,5- 6,2mm. Cấu trúc thịt ráo, dai, dòn. Mùi vị ngọt, khá thơm, dùng để ăn tươi là chính. Vỏ trái khi chín có màu vàng da bò.

b.     Giống nhãn Super:

Cây ra hoa tự nhiên, mùa thu hoạch chính vào tháng 6-7 dương lịch, vụ phụ vào tháng 12-1. Cây bốn năm tuổi có năng suất trung bình 10 -14g. Thịt quả có màu trắng hanh vàng, dầy thịt 5-8mm. Cấu trúc thịt ráo, dòn. Mùi vị ngọt, ít thơm. Vỏ trái khi chín có màu vàng sậm đến vàng sáng.

c.      Giống nhãn Tiêu da bò:

Có khả năng sinh trưởng rất cao. Cây 8-10 năm tuổi có năng suất trung bình 120-180kg/cây/năm. Trọng lượng quả trung bình 8-12g. Thịt quả màu trắng đục, dầy thịt 5-6mm, cấu trúc thịt khá ráo, dai. Mùi vị ngọt trung bình, ít thơm.

III.  KỸ THUẬT TRỒNG VÀ CHĂM SÓC:

A. THIẾT KẾ VƯỜN:

1.       Đào mương lên liếp: Vùng đất thấp cần phải đào mương lên liếp. Liếp có chiều rộng trung bình 7-8mm, mương rộng 2-3m, sâu 1-1,5m.

2.       Trồng cây chắn gió: Khi quy hoạch vườn nhãn nên trồng cây chắn gió để hạn chế việc rụng hoa, trái trong mùa mưa bão.

3.       Khoảng cách trồng: Trồng cây trong vườn có thể theo kiểu hình vuông, hình chữ nhật, hình nanh sấu hoặc theo đường vành nón cho vườn đồi ở vùng đồi núi. Khoảng cách trồng thay đổi từ 4-8m tùy vào giống, đất đai và mô hình trồng. Giống nhãn Tiêu da bò là giống sinh trưởng rất mạnh nên có thể trồng thưa hơn so với các giống nhãn khác. Có thể trồng với khoảng cách 5x4m hoặc 6x5m.

B. KỸ THUẬT TRỒNG VÀ CHĂM SÓC:

1.     Thời vụ trồng:

Vùng ĐBSCL, Đông Nam bộ và Tây Nguyên: Bắt đầu trồng nhãn khi mùa mưa ổn định, thường từ tháng 6-7 hàng năm.

Vùng Duyên hải Nam Trung bộ: Trồng vào đầu mùa mưa, thường vào tháng 9 hàng năm.

2.     Chuẩn bị hố và cách trồng:

Miền Đông, Miền Trung và Tây Nguyên: Hố trồng nhãn có kích thước 1x1x0,7m.

Đồng bằng sông Cửu Long: Nên làm mô trên đất đã được lên liếp, mô đất đắp thành hình tròn đường kính khoảng 0,6-0,8m, độ cao thường 0,3-0,6m.

Đất trong hố hoặc đất đắp mô được trộn với thuốc sát trùng, một ít phân bón lót hỗn hợp hoặc dùng Phân Vi Sinh HUMIX (0,5 -1kg) trộn đều vào mỗi hố, mô đất trước khi đặt cây giống 2 - 3 ngày.

Khi trồng dùng dao cắt đáy bầu, đặt cây xuống giữa mô và mặt bầu bằng với mặt mô, sau đó rạch theo chiều dọc của bầu để kéo bao nilon lên và lấp đất lại nén đất xung quanh, cắm cọc giữ chặt cây con. Sau đó dùng rơm hay cỏ khô đậy kín mô. Tưới nước giữ ẩm cho cây mỗi ngày một lần nếu nắng khô, nếu có mưa thì ngừng tưới.

3.     Tủ gốc giữ  ẩm:

Hằng năm nên đắp thêm đất hay bùn ao vào chân mô. Vào mùa nắng cần phủ kín xung quanh tán cây bằng rơm, thân đậu hay cỏ khô.

4.  Làm cỏ và trồng xen:  

Cần làm sạch cỏ xung quanh gốc theo đường kính tán cây, thông thường làm 4-5 đợt mỗi năm kết hợp bón phân. Có thể trồng xen một số loại cây khác trong vườn nhãn để lấy ngắn nuôi dài.

5.     Tưới nước:

Cần cung cấp nước thường xuyên trong mùa nắng khi cây còn nhỏ, nhất là trên vùng đất pha cát rất dễ bị thiếu nước. Cây trưởng thành chịu đựng khô hạn khá hơn nhưng phải cung cấp đủ nước vào các giai đoạn cần thiết trong vụ nhãn. Nên tưới nước cho cây từ khi bắt đầu ra hoa, trái phát triển và sau khi thu hoạch. Bắt đầu ngừng tưới ngay khi xử lý ra hoa cho cây.

6.     Tỉa cành và tạo tán:

-     Tạo tán: Khi cây còn nhỏ cần tỉa bỏ ngọn cây cách mặt đất khoảng 0,8-1m và những cành dầy đặc, cành vượt, cành đan chéo nhau trên thân cây. Tuyển chọn lại 3-4 cành phân bố đều theo các hướng, cách nhau 10-20cm. Cành thứ nhất cách mặt đất 50-80cm, nên theo định hướng tạo dáng cây có một bộ khung cơ bản thông thoáng.

-     Tỉa cành: Việc cắt, tỉa cành cây thông thoáng giúp các cành trong tán cây có thể nhận được đầy đủ ánh sáng làm cho quá trình quang hợp của cây được đầy đủ. Sau khi thu hoạch xong cần cắt bỏ những đọt đã mang trái hay không mang trái ở vụ trước nhằm tạo ra bộ tán đều và đồng loạt. Cắt bỏ những cành bị sâu bệnh, cành mọc nằm bên trong tán.

7.     Bón phân:

Liều lượng phân bón cho nhãn cần căn cứ vào độ lớn của cây, sản lượng quả hàng năm, giống và độ màu mỡ của đất để bón phân.

a.     Bón phân thời kỳ kiến thiết cơ bản:

Đối với cây 1-3 năm tuổi: Sau khi trồng, nhãn bắt đầu ra đợt đọt non thứ 2 thì bón phân. Năm đầu tiên cây còn nhỏ khi bón hoặc tưới phân lưu ý cách gốc 20-25cm để tránh phân làm cháy rễ.
Dùng 4-6kg Phân Hữu Cơ Sinh Học HUMIX (chuyên cho Nhãn) chia ra làm hai lần bón vào đầu và cuối mùa mưa; hoặc đều đặn 2 tháng bón 1 lần, mỗi lần 0,5kg/cây.
 

b.     Bón phân thời kỳ kinh doanh:

Đối với cây trên 3 năm tuổi: Số lần và định mức phân bón HCSH HUMIX được chia ra như sau:

-      Lần 1: Sau khi thu hoạch trái 1 tuần :     2kg.

-      Lần 2: Trước khi cây ra hoa 5 tuần    :     2kg.

-      Lần 3: Đường kính quả khoảng 1cm  :     2kg.

-      Lần 4: Trước khi thu hoạch trái 1 tháng : 1kg.

Từ tám năm tuổi trở lên (lượng bón tăng dần mỗi năm khoảng 10 - 15%). Có thể dùng Phân Gà Xử Lý HUMIX để bón xả, cải tạo vườn Nhãn lâu năm già cỗi, đất bạc màu, dưỡng lại cây sau khi thu hoạch từ 2-3 kg/cây/lần bón.

c.      Phương pháp bón phân:

Vùng ĐBSCL: Cuốc rãnh xung quanh gốc theo hình chiếu tán cây, sâu 10-20cm cho phân vào lấp đất lại tưới nước.

Vùng Đông Nam bộ, miền Trung và Duyên hải NamTrung bộ: Đào rãnh xung quanh tán cây rộng 20-30cm, sâu 10-20cm. Lượng phân bón được cho vào rãnh sau đó lấp đất lại và tưới nước.

d.     Phun phân bón qua lá:

Sau khi thu hoạch, cắt tỉa cành xong: Có thể phun một số loại phân bón qua lá có hàm lượng đạm cao  nhằm giúp cho bộ lá mới ra đều và khỏe mạnh. Sau khi khoanh vỏ khoảng 4-7 ngày, để thúc đẩy lá mau thuần thục và sớm trổ, cũng nên dùng các loại phân bón qua lá để phun, nhưng không nên xịt các loại phân bón qua lá có hàm lượng đạm cao vào lúc này.

Trong giai đoạn từ khi trái non cho đến trước lúc thu hoạch, có thể sử dụng các loại phân bón qua lá có hàm lượng đạm và kali cao.

8.      Xử lý ra hoa:

a.  Xử lý ra hoa trên giống nhãn Tiêu da bò:

Kỹ thuật khoanh vỏ trên cây (còn được gọi là khấc cành) để xử lý cho cây ra hoa là kỹ thuật chủ yếu:

-     Sau khi thu hoạch quả vụ trước tiến hành bón phân, loại bỏ những cành cằn cỗi, vô hiệu.

-     Khi lá nhãn của đợt thứ hai có màu xanh đọt chuối (thường gọi là lá lụa), dùng dao cứa khoanh vỏ vòng tròn quanh thân cành.

-    Chỉ khoanh vỏ trên những cành chính, nên để lại 1-2 cành thường được gọi là nhánh thở để có nhựa luyện nuôi cây.

-    Vết khoanh rộng khoảng 1,5-2mm (đối với cành nhỏ), 3-5mm (đối với cành lớn).

-    Dùng dây nilon quấn chặt nhiều vòng vào chỗ đã khoanh.

-    Từ lúc khoanh vỏ đến khi cây nhãn ra hoa khoảng 20-35 ngày (tuỳ vào tuổi cây), thời gian này  không được tưới nước cho cây.

-    Khi thấy phát hoa nhú ra 5cm thì tháo bỏ dây và bắt đầu tưới nước trở lại.

Các giai đoạn phát triển trong một vụ nhãn (giống nhãn Tiêu da bò) có thể tóm tắt như sau:

-    Tỉa cành - Khoanh cành : 60-90 ngày (2-3 cơi đọt).

-    Khoanh cành - Chuẩn bị ra hoa : 30-35 ngày.

-    Ra hoa - Đậu quả : 25-30 ngày.

-    Đậu quả - Thu hoạch : 90-105 ngày.

Tổng cộng: Thời gian từ lúc khoanh vỏ đến thu hoạch trái là 5-5,5 tháng.

b.  Xử lý ra hoa trên giống nhãn Xuồng cơm vàng và Xuồng cơm trắng:

Nhãn Xuồng cơm vàng và Xuồng cơm trắng mỗi năm cho một vụ quả.

-      Khi thu hoạch xong cần tỉa cành đồng loạt, bón phân đầy đủ theo khuyến cáo.

-     Nên phun thuốc ngừa sâu phá hại lá, đồng thời kết hợp phun một số loại phân bón lá có hàm lượng đạm cao (như N-P-K 30-10-10) với liều lượng 10g/8-10 lít nước để nuôi bộ lá cho tốt.

-     Bắt đầu ngừng tưới nước khi lá của đợt đọt thứ hai trở nên già và bắt đầu cho đợt đọt thứ ba.

-     Đến khi cây vừa nhú hoa có thể tưới nước trở lại. Nếu trong thời gian ngừng tưới thấy có triệu chứng cây thiếu nước có thể tiến hành tứơi nhẹ.

c.   Xử lý ra hoa trên cây nhãn Long, nhãn Super:

-    Vụ thuận: Khoảng giữa đến cuối tháng 12 hoặc đầu tháng giêng tiến hành bón phân, tỉa cành, sửa tán cây. Tỉa đọt (đã thu quả) chỉ để lại ba đôi lá kép ở cành mang quả. Có thể phun thêm các loại phân bón qua lá có công thức đạm cao (như N-P-K 30-10-10). Khi lá đọt thứ hai từ màu đỏ chuyển sang xanh nhạt là thời điểm phát hoa xuất hiện nên tiến hành tưới nước trở lại.

-     Vụ nghịch: Sau khi thu hoạch nhãn vụ thuận khoảng tháng 6-7 dương lịch thì nhanh chóng tỉa cành và tiến hành bón phân điều khiển cho cây ra một đợt đọt non trong thời gain nhất định. Để giúp cho cây ra hoa đồng loạt có thể phun bổ sung thêm các loại  phân bón lá có tỉ lệ NPK như sau: 0-52-34; 10-60-10; 6-30-30. Sau khi chùm hoa xuất hiện cũng tiến hành chăm sóc như trên.

9.    Tăng đậu quả, hạn chế rụng quả non:

a.     Tăng đậu quả: Dùng Progibb (GA3) liều lượng 0,1g/10 lít nước hoặc H3B03 1g/10 lít nước, phun vào các thời điểm trước khi cây ra hoa, 30% hoa nở và cây vừa đậu quả sẽ làm tăng tỷ lệ đậu quả.

b.    Khắc phục hiện tượng rụng trái non: Vườn phải trồng cây chắn gió, tưới nước, bón phân đầy đủ, phòng trừ sâu bệnh và phun thêm các chế phẩm chống rụng quả non từ khi trái có đường kính 0,3-0,5cm.

10.   Tỉa trái trên chùm:

Việc tỉa trái giúp gia tăng kích thước trái, giảm hiện tượng ra trái cách năm, chùm trái đồng đều về độ lớn. Tiến hành tỉa trái khi kích thước trái khoảng bằng hạt đậu nành. Tỉa những trái bị sâu bệnh, trái dị hình, trái ở đầu ngọn của chùm.

11.   Bao quả:

Dùng lưới, túi chuyên dùng hoặc túi nhựa PE có đục những lỗ nhỏ sao cho nước không đọng ở đáy túi trong quá trình bao quả. Thời điểm bao tốt nhất là trái có đường kính 1cm. Chú ý phòng trừ sâu bệnh trước khi bao quả./.

In trang này
Trở về trang trước Trở lên đầu trang
 
  Bản quyền thuộc Công Ty TNHH Hữu Cơ
Design by 2000-2003  Webmaster