w w w.h u m i x v n. c o m  - Nhịp cầu giữa nhà nông và các nhà khoa học trong lĩnh vực nông nghiệp - w w w.h u m i x v n. c o m
English  
 

Kỹ thuật canh tác


Một số sâu, bệnh hại chính trên
Cây Sầu Riêng

 

 

                                             TS Bùi Xuân Khôi
                                           Phó Viện Trưởng Viện CAQ Miền Nam.


I. PHÒNG TRỪ SÂU BỆNH HẠI CHÍNH:

1. Sâu đục trái (Conogethes punctiferalis (Guenée)):
Cách gây hại:

Trưởng thành cái đẻ trứng trên vỏ trái non, sâu non nở ra thường ăn ở phần vỏ sau đó đục vào trong trái. Sâu gây hại từ khi trái còn non đến trưởng thành, đặc biệt gây hại nặng trên các chùm trái hơn là các trái đơn độc, trái non bị hại sẽ biến dạng và rụng, trái lớn bị hại sẽ làm ảnh hưởng đến giá trị thương phẩm và còn tạo điều kiện các loại nấm bệnh tấn công theo vết đục làm thối trái.

Phòng trị:

Dùng túi chuyên dùng để bao trái, cắt tỉa trái xấu phát triển kém, trái bị nhiễm trong chùm trái.
Dùng cây nhỏ tách các trái đóng cặp để hạn chế thiệt hại.
Tạo điều kiện cho thiên dịch phát triển để hạn chế sâu hại, có một số loài ong có thể ký sinh trứng, ấu trùng và nhộng, ngoài ra còn có các loài ăn thịt như bọ xít, kiến và nhện.
Phun thuốc: Có thể dùng các loại thuốc bảo vệ thực vật thông thường hoặc các loại thảo mộc như hạt soan.

Chú ý: Thời gian cách ly của mỗi loại thuốc để đảm bảo an toàn cho người sử dụng.
2. Rầy phấn (Allocaridara malayensis Crawford):
Cách gây hại:

Đây là đối tượng gây hại rất quan trọng trên cây sầu riêng, trưởng thành và ấu trùng thường sống ở mặt dưới lá và chích hút các lá non, lá bị hại thường có những chấm vàng, khi bị hại nặng lá thường khô, cong lại và rụng hàng loạt làm ảnh hưởng đến sự phát triển, ra hoa, đậu quả của cây.
Ngoài ra, rầy còn tiết ra mật ngọt tạo điều kiện để nấm bồ hóng phát triển. Rầy phát triển nhiều trong các tháng nắng.

Phòng trị:

Điều khiển cây ra đọt non đồng loạt để dễ trừ rầy.
Sử dụng bẫy màu vàng để bắt trưởng thành. Phun nước khi lá vừa mở để làm giảm mật độ rầy.
Trong tự nhiên có nhiều loài ong ký sinh họ Encyrtidae, bọ rùa, Green lacewing và nhện gây hại cho rầy, do đó cần tạo điều kiện cho chúng phát triển nhằm hạ mật độ rầy.
Khi mật độ rầy cao có thể dùng các loại thuốc bảo vệ thực vật phun theo liều lượng khuyến cáo.
3. Rệp sáp (Planococcus sp.):

Cách gây hại:

Loài này gây hại khá phổ biến trên sầu riêng, chúng tấn công trên trái từ khi trái còn non, rệp sáp trong quá trình gây hại còn tiết ra mật đường tạo điều kiện thuận lợi cho nấm bồ hóng phát triển làm giảm giá trị thương phẩm của trái.

Phòng trị:

Phun nước vào trái có thể rửa trôi rệp sáp trên trái, tỉa bỏ những trái non bị nhiễm nặng, tránh trồng xen với những cây bị nhiễm rệp sáp như mãng cầu.
Chỉ nên phun thuốc bảo vệ thực vật khi mật độ rệp cao.
4. Nhện đỏ (Eutetranychus sp.):

Cách gây hại:

Thành trùng có hình oval dẹp màu đỏ đến đỏ nâu dài 0,3-0,4 mm, con đực nhỏ hơn con cái chiều dài trung bình 0,26 mm phần bụng thon dần về phía cuối bụng. Thành trùng sống khoảng sáu, bảy ngày. Nhện đẻ từng trứng rải rác trên mặt lá, trứng nhện hình tròn màu đỏ. Nhện đỏ phát triển mạnh trong điều kiện nóng ẩm ở vùng nhiệt đới, khả năng sinh sản khá cao, vòng đời rất ngắn, gây hại bằng cách ăn biểu bì mặt lá tạo thành những chấm trắng li ti và tiết độc tố. Khi bị nhiễm nặng lá chuyển màu vàng và rụng ảnh hưởng đến khả năng ra hoa và đậu trái của cây.

Phòng trị:

Trong điều kiện tự nhiện nhện hại bị nhiều loại thiên địch tấn công như nhện nhỏ ăn mồi, … cần tạo điều kiện cho thiên địch phát triển cũng hạn chế được tác hại của nhện.
Phun nước lên tán lá tạo ẩm độ cao trong vườn trong mùa nắng có thể làm giảm mật độ của nhện đồng thời cũng tạo điều kiện cho thiên địch phát triển.
Khi mật độ nhện cao mới dùng các loại thuốc bảo vệ thực vật để phun theo liều lượng khuyến cáo.
5. Bệnh xì mủ chảy nhựa (do nấm Phytophthora palmivora):
Triệu chứng:
Đây là bệnh hại rất quan trọng trên cây sầu riêng. Tác nhân do nấm Phytophthora palmivora gây hại, nấm lưu tồn chủ yếu trong đất, trong nước, trong các bộ phận bị bệnh của cây sầu riêng. Nấm tấn công phần rễ non gần mặt đất và lan dần đến phần vỏ của gốc cây sát mặt đất và di chuyển lên phần vỏ của thân cây làm vỏ cây bị biến màu nâu, sau đó vỏ cây bị thối và chảy nhựa ra, phần gỗ tại vết bệnh cũng hóa nâu. Đôi khi nấm còn tấn công các cành phía trên cao của cây sầu riêng.
Bệnh thường xảy ra trong mùa mưa và dễ dàng gây hại trong các vườn trồng dày có tán lá rậm rạp, chăm sóc kém. nấm bệnh còn tấn công trên trái làm thối trái hàng loạt và trên lá sầu riêng nhất là các lá non ở các cành gần mặt đất. Trong mùa mưa nếu không kiểm soát và quản lý vườn cẩn thận thì nấm sẽ tấn công trên lá và trái, đây là nguồn lây lan rất quan trọng của bệnh tại vườn sầu riêng.
Phòng trị:
Đối với vườn mới trồng nên thiết kế liếp trồng cao ráo và vị trí trồng phải cách mực nước cao nhất hàng năm từ 70-100cm.
Chọn giống có tính chống chịu bệnh cao để dùng làm gốc ghép như giống lá quéo.
Trồng với mật độ thấp, khoảng cách từ 8-10m, tạo điều kiện thuận lợi cho cây sầu riêng phát triển tốt trong điều kiện thông thoáng.
Bón phân chuồng tạo điều kiện cho đất tơi xốp và cung cấp các nguyên tố vi lượng cho cây.
Thiết kế hệ thống tưới tiêu và thoát nước tốt để hạn chế ẩm độ cao trong vườn nhất là trong mùa mưa.
Trên vườn sầu riêng đang cho trái nên tỉa cành tạo tán và giảm mật độ giúp cho cây thông thoáng kết hợp với việc tái tạo hệ thống thoát nước thật tốt trong mùa mưa, tránh bộ rễ bị thối do ngập nước, hay trồng thấp.
Bơm thuốc Phosphonate vào thân cây để ngừa nấm Phytophthora palmivora tấn công từ bộ rễ, ngăn ngừa bệnh thối gốc chảy mủ và thối trái.
Phát hiện thật sớm cây bị bệnh chảy mủ, cạo sạch vết bệnh và dùng các loại thuốc chuyên trị theo đúng liều lượng khuyến cáo để quét lên vết bệnh vài lần. Có thể dùng thuốc tưới xung quanh gốc.
6. Bệnh thán thư (do nấm Collectotrichum zibethinum):

Triệu chứng:

Bệnh thán thư khá phổ biến trên cây sầu riêng, vết bệnh thường bắt đầu từ mép lá hay từ chóp lá lan dần vào trong phần phiến lá có màu nâu đậm. Vết bệnh điển hình là để lại các đường viền hình tròn có màu nâu đậm dọc hai bên gân chính của của lá. Thường bệnh xuất hiện trên cây kém phát triển, nhất là trong mùa nắng hay sau khi thu hoạch. Bệnh thán thư thường chỉ xuất hiện trên lá già.

Phòng trị:

Tạo vườn thông thoáng như trồng khoảng cách thưa, tỉa bỏ và tiêu hủy những cành bị bệnh nặng.
Cung cấp nước và phân bón đầy đủ cho cây sinh trưởng và phát triển bình thường.
Phun thuốc sớm ngay khi cây vừa xuất hiện bệnh bằng các loại thuốc bảo vệ thực vật.
7. Bệnh cháy lá chết ngọn (do nấm Rhizoctonia sp):

Triệu chứng:

Đây là nấm gây bệnh khá quan trọng cho cây sầu riêng ở cả hai giai đoạn vườn ươm và cây trưởng thành. Vết bệnh xuất hiện ban đầu là những đốm màu nâu sũng nước, sau đó lan rộng dọc theo hai mép lá làm cho lá không phát triển được và co dúm lại cuối cùng lá khô và rụng, cành non cũng khô dần và chết. Trên cây con bị nhiễm bệnh thường lá ngọn bị cháy và rụng, sau đó làm khô ngọn và chết cả cây. Trên cây trưởng thành bị nhiễm làm lá non bị khô và rụng; chết ngọn, cành và nhánh nhỏ, ảnh hưởng rất lớn đến năng suất. Thường bệnh xuất hiện và phát triển mạnh trong mùa mưa.

Phòng trị:

Bố trí vườn ươm với mật độ thưa, không tưới quá thừa nước. Không bố trí vườn ươm hay đặt cây con dươi tán cây lớn. Vệ sinh, thu gọn và tiêu hủy các cành lá bệnh dưới tán cây. Tỉa cành tạo tán giúp cây thông thoáng hạn chế bệnh phát triển.
Phun các loại thuốc bảo vệ thực vật và thuốc gốc đồng khác theo liều lượng khuyến cáo.
 
8. Bệnh thối hoa (do nấm Fusarium sp):
Triệu chứng:

Hoa bị bệnh tấn công có màu nâu đen vết bệnh hơi lõm xuống. Nấùm tấn công công trên hai mảnh vỏ bao quanh hoa sầu riêng, sau đó lan dần vào trong phần cánh hoa và làm hoa thối và rụng đi.

Phòng trị:

Tỉa cành tạo tán cho cây và vườn cây thông thoáng, nên tỉa bớt và để các hoa trên cành thưa và rời nhau trên cành, làm vệ sinh và tiêu hủy các hoa nhiễm bệnh rơi rụng dưới tán cây.
Phun thuốc phòng trừ khi hoa chuẩn bị nở và các loại thuốc gốc đồng khác theo liều lượng khuyến cáo.
9. Bệnh đốm rong (do nấm Cephaleuros virescens):

Triệu chứng:

Bệnh đốm rong rất phổ biến và tấn công trên nhiều loại cây ăn quả khác nhau, thường bệnh tấn công trên lá và các cành cây ở các vườn sầu riêng chăm sóc kém.
Vết bệnh có hình tròn màu gạch tôm đường kính từ 0,2-1cm và hơi nhô lên, nếu nhìn kỹ thấy nhiều sợi tơ trên vết bệnh thường xuất hiện ở mặt trên của lá, rong hút dinh dưỡng và làm lá kém phát triển, giảm quang hợp. Bệnh còn tấn công trên cành cây vết bệnh cũng tương tự như trên lá, làm cành non bị nứt ra, vị trí nứt này sẽ dễ nhiễm các loại nấm khác, đặc biệt là nấm Phytophthora palmivora trong mùa mưa.

Phòng trị:

Trồng cây sầu riêng ở mật độ thưa, tỉa cành tạo tán cho thông thoáng, tỉa và tiêu hủy các cành bị bệnh và cành nằm bên trong tán lá không cho trái.
Phun các loại thuốc BVTV và các loại thuốc gốc đồng khác theo liều lượng khuyến cáo.
 
10. Bệnh nấm hồng (do nấm Corticium salmonicolor):
Triệu chứng:

Nấm bệnh thường tấn công trên các cành cây rậm rạp chỗ cháng hai, cháng ba của cây. Nấm thường tạo một lớp tơ, nấm lúc đầu có màu vàng trắng đục sau đó chuyển sang màu hồng nhạt phát triển xung quanh vỏ cành cây, nấm hút dinh dưỡng làm vỏ cành chỗ bị hại khô và rụng lá cả cành, cuối cùng làm cành chết khô.

Phòng trị:

Cần trồng cây với mật độ thưa, tỉa cành cho cây thông thoáng, tỉa bỏ và tiêu hủy các cành bị bệnh.
Phun phòng ngừa bằng các loại thuốc BVTV.

II. THU HOẠCH BẢO QUẢN:

  Nên thu trái từ trên cây và không để trái rụng xuống đất, cần chú ý không cho sự va chạm làm trầy xước trái, giữ trái nơi thoáng mát … để giảm sự thiệt hại ở giai đoạn sau thu hoạch.
Nên xử lý thuốc Aliette 80WP 20g/8lít nước hoặc Agrifos 400 10ml/8lít nước phun trực tiếp vào trái sầu riêng trên cây ở thời điểm 1 tuần trước khi thu hoạch./.

In trang này
Trở về trang trước Trở lên đầu trang
 
  Bản quyền thuộc Công Ty TNHH Hữu Cơ
Design by 2000-2003  Webmaster